Literaire tekstedities en bibliografieën 19: De Antwerpse spelen van 1561 / Literaire tekstedities en bibliografieën / 19

Op 3 augustus 1561 maakten veertien Brabantse rederijkerskamers hun opwachting voor de Antwerpse Keizerspoort. Zij zouden de daaropvolgende weken deelnemen aan de slotwedstrijd van het Brabantse landjuweel, een toneelwedstrijdcyclus die al in 1515 van start was gegaan. Het Antwerps concours vormt in velerlei opzichten een mijlpaal in de toneel- en literatuurgeschiedenis van de Nederlanden. Nooit eerder konden zoveel dichters in zo’n korte tijdspanne zo’n verscheidenheid aan genres aan zoveel geïnteresseerden tegelijk presenteren.

De faam van het tornooi overleefde de beroerlijke tijden en zijn eigen inrichters dankzij de gedenkbundel Spelen van sinne, die koninklijk drukker Willem Silvius in de herfst van 1562 op de markt bracht: twee rijk geïllustreerde boekdelen met de landjuweelteksten in een kwarto van 312 folio’s en met de haagspelteksent in een kwarto van 66 folio’s.

De bundel bevat niet alleen de teksten van één van de grootste literaire manifestaties uit de Nederlandse geschiedenis, het zijn ook de eerste landjuweelteksten die ooit zijn gepubliceerd. Bovendien bevat de bundel de meest representatieve productie van de rederijkerij in al haar diversiteit: prozateksten, balladen, refreinen, liederen en 59 toneelstukken, waaronder 18 spelen van sinne. Op Europees niveau vormt de editie Silvius door haar volume en verscheidenheid aan genres een unieke bron van toneelcultuur in de volkstaal. Uit de ons omringende cultuurgebieden is een manifestatie als het Antwerpse landjuweel, een combinatie van dramatische expressievormen en stedelijke feestcultuur, op dergelijke schaal onbekend.

Hoewel de Antwerpse bundel de meest representatieve verzameling landjuweelteksten vormt, was er tot voor kort nog geen moderne uitgave van de editie Silvius beschikbaar. De Antwerpse spelen van 1561, de integrale studie-editie van alle Antwerpse landjuweelteksten met inleiding, annotaties en register, brengt daar nu verandering in. Deze uitgave in twee boekdelen is het resultaat van een editieproject van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB-KANTL), waaraan Ruud Ryckaert van 2002 tot 2007 werkte.