Levinas en Rosenzweig

Levinas staat in het Nederlandse taalgebied bekend als een religieus denker en joods filosoof Dat beeld klopt maar zeer ten dele, betoogt Victor Kal in dit boek. Een terugkeer tot de religie is voor de in sterke mate geseculariseerde filosoof die Levinas is, alleen maar tegen een bepaalde prijs uitvoerbaar. De vraag is wie in zijn geval de prijs betaalt: de filosofie of de religie? Het staat wel vast dat Franz Rosenzweig een beslissende rol gespeeld heeft in Levinas' intellectuele ontwikkeling, maar wat voor rol dat is, is uit de opmerkingen van Levinas niet zomaar op te maken. Daarvoor moet er eerst gekeken worden uit welke andere bronnen Levinas putte. De auteur maakt daartoe een boeiende omweg langs Heidegger, Buber, Kierkegaard, Descartes en Plato (en anderen) en laat de lezer zo kennis maken met die thema's uit hun filosofie waar Levinas zich door geïnspireerd wist. Op een moment dat trouw aan het jodendom urgent voor hem geworden is, is het echter Rosenzweig die Levinas laat zien langs welke weg een filosoof, als filosoof, terug kan keren tot de religie. Levinas' relatie tot de religie, in het bijzonder tot de joodse religie, blijft opvallend ambivalent en gecompliceerd. Het lijkt erop dat niet de filosofie, maar de religie bij hem uiteindelijk een ingrijpende transformatie dient te ondergaan. Precies dat maakt het gedachtegoed van Levinas voor zowel filosofisch als religieus geïnteresseerden tot een adembenemend schouwspel.