Het VMBO van dichtbij

Het vmbo bestaat nu ruim 13 jaar. Tijd voor de beantwoording van de vraag hoe het ervoor staat in de nieuwste onderwijssector. Wat is er in het vmbo op pedagogisch-didactisch gebied allemaal gebeurd? Er wordt in het vmbo hard gewerkt aan onderwijsinnovatie en schoolontwikkeling, met onder andere ook (academische) onderzoekers. Deze sector bewandelt na ruim tien jaar nieuwe wegen, die ze zelf heeft gekozen. De ontwikkelingen in het vmbo gaan zowel over het onderwijsaanbod als het onderwijsconcept. Het gaat niet alleen over wat de school aanbiedt, maar ook over hoe het wordt aangeboden. Bovendien gaat het hier om ontwikkelingen die van 'binnenuit' zijn ontstaan en/of door platforms zijn geëntameerd en ondersteund. De overheid was hierin als het ware volgend. Het is van groot belang na te gaan waar deze nieuwe wegen toe leiden en wat de effecten van die innovaties zijn: wat werkt er in het vmbo?

Het vmbo van dichtbij geeft aan de hand van (praktijkgericht) onderzoek antwoord op bovenstaande vraag, tevens de ambitie van het lectoraat VMBO. Het brengt de theorie van de onderwijskundige tekentafels dichterbij de praktijk op de scholen en vice versa. Voorbeelden van verschillende didactische strategieën in de klas worden geanalyseerd met behulp van recente wetenschappelijk inzichten en academische kennis wordt getoetst in de schoolpraktijk. De verschillende hoofdstukken bewegen daarmee tussen theorie en praktijk.

Het vmbo van dichtbij richt zich eerst op de pedagogiek en de didactiek in het vmbo. Wat is er typisch aan de leerlingen in en het lesgeven op het vmbo? De 'industriële' aanpak - voor elke leerling hetzelfde op hetzelfde moment in dezelfde ruimte met hetzelfde resultaat en onder leiding van dezelfde persoon -kan onmogelijk antwoord geven op de veranderende eisen die de samenleving stelt. Gelukkig zijn er alternatieven om motivatie te verhogen, hulp op maat te bieden en kennis voor leerlingen betekenisvol te verbinden aan hun praktijk. De vraag is natuurlijk hoe die aanpak werkt en wat de effecten kunnen zijn. Daarna gaat Het vmbo van dichtbij dieper in op hoe vmbo-scholen hun kwaliteit bewaken en verhogen. Docenten werken in duo's en met behulp van video aan de optimalisering van het onderwijs in de klas, terwijl praktijkgerichte onderzoekers dat monitoren. Aan de hand van voorbeelden zien we hoe een teams vernieuwende onderwijsconcepten in praktijk brengen en wat anderen daarvan kunnen leren. Hoe houden we deze vernieuwing 'van onder af' vast in het vmbo?

Dit boek richt zich tot de leraar en de leraar in opleiding en lerarenopleiders met als doel een bijdrage te leveren aan enerzijds de kwaliteitsverbetering van 'het onderwijs in het veld' en anderzijds aan de kwaliteitsverbetering van de lerarenopleidingen en pedagogiekopleiding. Elk hoofdstuk eindigt met principes voor de praktijk. Niet om voor te schrijven, maar hooguit om richting te geven aan hen die wel iets zien in de bevindingen in de hoofdstukken.