Handboek Vasculaire Neurologie

Dit zesde deel van de neurologie handboekenreeks is nu ook bedoeld voor praktiserende huisartsen naast neurologen en arts-assistenten neurologie. Het geeft een overzicht van de huidige behandelingsmethoden van het cerebrovasculaire accident. Dit deel is bedoeld als leidraad bij de dagelijkse praktijkvoering en is nadrukkelijk niet als leerboek of naslagwerk opgezet. Inleiding Gedurende vele decennia werd beschadiging van het centrale zenuwstelsel als gevolg van een beroerte (herseninfarct, intracerebrale of subarachnoïdale bloeding) slechts gebruikt voor systema- tische locatieleer ten behoeve van onder andere neurologieonderwijs. Hierdoor kon de functie van onderdelen van het centrale zenuwstelsel geleidelijk aan ontrafeld worden. Echter, na het vaststellen van de diagnose en het vastleggen van de ontstane scha- de, bleef verdere behandeling veelal uit. De introductie van computertomografie (CT-scan) en magnetic resonance imaging (MRI)-technieken is van grote betekenis gebleken voor de ontwikkeling van het moderne neurologisch specialisme. Desalniettemin hebben deze technieken in het begin weinig invloed gehad op de behandeling van cerebrale en vasculaire aandoeningen. Interesse voor behandelmogelijkheden van beroerten is voortgekomen uit de therapeutische ontwikkelingen van andere vasculaire disciplines, met name de hart- en perifere vaatziekten. Zowel de behandeling in de acute als in de vervolg- fase heeft vanuit deze disciplines de meeste impulsen gekregen. Enkele decennia geleden was het ondenkbaar dat aspirine en operaties aan de intra- en extracraniële vaten nieuwe beroerten zouden kunnen voorkomen. Met ultrageluidstechnieken, aanvankelijk ontwikkeld voor de industrie en zeevaart, is het mogelijk om het intra- en extracraniële vaatstelsel in beeld te brengen. Door de Succesvolle behandelingen van kwaadaardige ziekten, alsmede de lange overleving van patiënten met een hart- en vaatziekte, zal de incidentie van vasculaire neurologische aandoeningen in de komende decennia toenemen. Nieuwe endemische cerebrale vaatziekten zoals vasculaire dementie zullen hierdoor gaan optreden. De huidige behandelingsmogelijkheden, zoals trombolyse bij het herseninfarct, vereisen snel handelen. Hierbij is de hulp van de huisarts onontbeerlijk. De trombolyse/actilyse-behandeling moet immers binnen drie uur na de opgetreden verschijnselen van een herseninfarct zijn opgestart, wil deze succesvol zijn. Binnen die tijd moeten de intramurale, laboratorium- en CT-scandiagnostiek afgerond zijn. De chirurgische behandeling van intracerebrale bloedingen is nog in ontwikkeling, sporadisch is er onderzoek gedaan waarbij operatieve behandeling van de intracerebrale bloeding is voorge- steld. Bij behandeling van het voor subarachnoïdale bloedingen verantwoordelijk aneurysma is er sprake van een verschuiving van een operatieve ingreep naar endovasculaire coilingstechnieken. Hierdoor is ook het indicatiegebied van de behandeling van onge- ruptureerde aneurysmata verruimd. Het laatste decennium van de twintigste eeuw heeft veel gegevens opgeleverd over de oorzaken van cerebrale vasculaire aandoeningen en de daardoor ontstane profylactische behande- ling ervan. Schoorvoetend werd in het begin van de jaren tachtig trombocytenaggregatie en antistolling ter voorkoming van nieu- we vasculaire ischemische gebeurtenissen geïntroduceerd. Later werden deze behandelingswijzen aangevuld met middelen als dipyridamol, clopidogrel en glycoproteïne-lib-Illa-antagonistenet Klinisch onderzoek met grote patiëntenaantallen hebben het nut van het gebruik van deze middelen aangetoond. Naast trom- bocytenaggregatie en antistolling zijn er bij het herseninfarct nieuwe profylactische behandelmethoden van belang geworden. Het gebruik van cholesterolverlagende statines en bloeddruk- verlagende middelen (o.a. ACE-remmers) dragen bij aan het voorkomen van herseninfarcten bij een daarvoor gepredisponeerde patiëntengroep. Dit zesde deel van de neurologie handboekenreeks is nu ook bedoeld voor praktiserende huisartsen naast neurologen en arts-assistenten neurologie. Het geeft een overzicht van de huidige behandelingsmethoden van het cerebrovasculaire accident. Dit deel is bedoeld als leidraad bij de dagelijkse praktijkvoering en is nadrukkelijk niet als leerboek of naslagwerk opgezet. G.J.E. Rinkel E.A.C.M. Sanders september 2004