De wijsheidsparadox

Modern hersenonderzoek wijst uit dat de uitdrukking 'het verstand groeit met de jaren' geen flauwekul is maar werkelijk waar. Veel leidinggevenden, kunstenaars en staatslieden beleven dan ook op hoge leeftijd de succesvolste periode van hun carrière. In De wijsheidparadox toont neuropsycholoog Elkhonon Goldberg aan dat het brein met het klimmen der jaren op tal van gebieden aan kracht wint en het lerend vermogen na het vijftigste levensjaar eerder toe- dan afneemt. Goldberg laat ook zien hoe het in onze hersenen toegaat, en hoe wij onze hersenen kunnen trainen en stimuleren om tot op hoge leeftijd inzicht en kennis te blijven verwerven. 'Een krachtig en overtuigend pleidooi tegen de zienswijze dat veroudering gelijkstaat met verval. Op goede gronden betoogt de auteur dat het ouder wordende brein de mogelijkheden heeft voor een nieuwe fase van intellectuele bloei.' Dr. P. Eikelenboom, hoogleraar neuropsychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam 'Een boek vol wijze beschouwingen over de voordelen die het rijpe menselijke brein met zich meebrengt. Dit is een waardevolle bijdrage aan de literatuur over het ouder worden.' Antonio Damasio, hoogleraar neuroscience aan de University of Southern California Lang dachten wetenschappers dat de gezondheid van het brein en daarmee de mentale functies bij het ouder worden alleen maar afnemen. Recent onderzoek heeft aan het licht gebracht dat de hersenen ons op hogere leeftijd juist beter in staat stellen om complexe problemen en vraagstukken te begrijpen en op te lossen. Elkhonon Goldberg laat zien hoe het komt dat het brein op sommige gebieden weliswaar achteruitgaat, maar op andere juist vooruit. Dat noemt Goldberg de paradox van de wijsheid. Goldberg duikt daartoe in de machinerie van het brein en onderscheidt twee soorten geheugen: het specifieke geheugen (het zich herinneren van een gebeurtenis of feit) en het generieke geheugen (het herkennen van bredere patronen). Als het brein ouder wordt, nemen de mogelijkheden van het specifieke geheugen af, maar die van het generieke geheugen toe. Dat laatste leidt tot 'wijsheid': het vermogen om snel en efficiënt beslissingen te nemen door gebruik te maken van de cumulatie van kennis en ervaring, die opgeslagen ligt in het generieke geheugen.